اسیدوز گوسفندی یکی از مشکلاتی است که تقریبا ممکن است هر نوع دامی آن را تجربه کند. اما نکته قابل اهمیت در این میان این موضوع است که دامدار باید اطلاعات کافی در رابطه با این موضوع و راه های درمان اسیدوز در اختیار داشته باشد، تا بتواند در حین بروز چنین مشکلی، سریعا اقدامات درمانی را آغاز کند و بدین ترتیب روند درمان دام شروع شود. در ادامه به بررسی بیشتر این بیماری گوسفند زنده و راه های پیشگیری و درمان می پردازیم.

اسیدوز گوسفندان چیست؟

اسیدوز بیماری ناشناخته ای نیست و علت آن نیز مورد بسیار ساده ای است که ممکن است برای تمامی انواع دام ها فارغ از هر جنسیت و نژاد و سنی رخ دهد. اسیدوز مختص گوسفند نیست و انواع اسیدوز در انسان نیز دیده می شود و در سایر جانداران نیز ممکن است رخ دهد. در انواع دام، هنگامی که غلات و دانه ها بسیار زیاد مصرف شوند و بیش از حد نیاز دام باشد، این بیماری ظهور می کند. این بیماری با نام دل درد گوسفندان نیز شناخته می شود و برای درک بهتر می توان گفت که انسان نیز در هنگام پرخوری برخی از غذا های چرب و … دچار این حالت می شود.

علائم اسیدوز گوسفندی

علائم اسیدوز گوسفندی

شاید شما نیز شنیده باشید که گوسفندی در اثر خوردن جو و یا گندم زیاد بترکد! این مورد همان اسیدوز است که در دام ها رخ می دهد. در صورت مصرف بیش از حد این دانه ها، دام دچار دل درد شدیدی می شود و دیگر قادر به خوردن علوفه و سایر مواد غذایی نمی باشد. در هنگام بروز این حالت، PH بدن گوسفند کاهش یافته است و مقدار زیادی گاز در قسمت شکمبه جمع می شود. که برای خارج کردن این گاز ها باید دام را وادار به حرکت و تحرک کنید.

چگونگی بروز اسیدوز در دام

در بدن هر نوع جانداری نظیر گوسفند، کلیه ها وظیفه جدا سازی مواد عفونی و غیر مجاز برای بدن را دارند تا این مواد از طریق ادرار و مدفوع از بدن خارج شوند. وظیفه دفع موادی نظیر انواع اسید ها بر عهده کلیه می باشد تا PH بدن به صورت کامل تنظیم شود. هنگامی که مقدار زیادی اسید وارد بدن می شود و کلیه ها و سایر اعضا، قادر به دفع این مقدار زیاد نباشند، در نتیجه مقدار PH بدن از حالت نرمال خارج می شود. در هنگام بروز چنین حالتی PH کاهش می یابد و در نهایت اسیدی می شود، که انتهای این فرآیند ختم به بروز اسیدوز خواهد شد.

علائم

در هنگام بروز چنین حالتی ممکن است علائم اسیدوز گوسفندان بسیار متنوع باشد و همین تنوع سبب شود تا دامدار در تشخیص این نوع بیماری سردرگم شود. علائمی که در ادامه به صورت کامل بیان می شود، تمامی حالات احتمالی در هنگام بروز این عارضه می باشد که ممکن است مشاهده شود.

  • افزایش ضربان قلب
  • بیحالی و ضعف بدنی
  • لگد زدن گوسفند به شکم خود
  • رنگ پریدگی
  • اسهال
  • بی اشتهایی شدید
  • و …
اسیدوز گوسفند چیست

اسیدوز گوسفند چیست

خطرات بیماری

در هنگامی که این بیماری رخ می دهد، در اثر اینکه مقدار زیادی اسید در قسمت شکمبه تجمع می یابد، میکروب های تجزیه کننده مواد غذایی با مشکل مواجه می شوند و نمی توانند عملکرد درست و مناسبی داشته باشند. با تجمع این مقدار گاز در حجم بالا مشکلات گوارشی و ممکن است نفخ در گوسفند به وجود بیاید. در صورتی که اسیدوز درمان نشود و یا با استفاده از راهکار هایی که در ادامه ارائه می گردد از بین نرود، ممکن است مشکلاتی نظیر آنتروتوکسمی و یا بیماری های لنگش در دام به وجود بیاید. همچنین در صورتی که اقدامات لازم جهت درمان سریع صورت نگیرد ممکن است دام در اثر این بیماری تلف شود.

بروز بیماری اسیدوز در دام زنده به دلیل تغییر جیره غذایی

اصولا اسیدوز در مواقعی رخ می دهد که در اثر غفلت دامدار، دام موفق به خوردن مقدار زیادی گندم، جو، کنجاله ها و … شود. اما در مواردی ممکن است در اثر عدم آگاهی و ایجاد تغییرات ناگهانی در رژیم غذایی دام این مشکل نیز بروز کند. برای مثال ممکن است افزودن یکباره مقدار زیاد کنسانتره به رژیم غذایی دام، سبب غیر فعال شدن میزان فعالیت مطلبو باکتری های بخش گوارش شود و در نتیجه گاز ها و اسید های زیادی در شکمبه تجمع یابند و دل درد شدید در دام به وجود بیاید. بنابراین باید بررسی کیفیت خوراک دام همواره توسط دامدار سنجیده شود.

اسیدوز در اثر مصرف غلات

اسیدوز در اثر مصرف غلات

پروار بندی گوسفندان یکی دیگر از کار هایی است که سبب بروز این حالت می شود. برخی از دامداران با پروار بندی بره ها و گوسفندان، به صورت ناگهانی جیره غذایی را تغییر می دهند. افزودن غلات به مقدار زیاد و کنجاله های متنوع در جهت رشد یکباره و سریع در دوران پروار بندی سبب می شود تا دام با بیماری اسیدوز مواجه شود و حتی در اثر مصرف زیاد غلات تلف شود.

راه های پیشگیری و درمان

از جمله راه های پیشگیری از اسیدوز در دام می توان به این نکته اشاره کرد که در صورت چرای دام در مراتع و مزارع گندم و جو بهتر است اجازه ندهید تا دام مدت زمان زیادی در زمین هایی که گندم و جو در آن کاشته شده حضور داشته باشند. از سوی دیگر باید مسیر دسترسی دام به انبار غلات در دامداری بسته باشد چرا که علاقه زیاد دام به تغذیه از غلات و دانه ها سبب می شود تا رسیدن به حد سیری کامل، این تغذیه از دانه ها ادامه داشته باشد. علاوه بر این موارد باید در صورت افزودن غلات و دانه ها به جیزه غذایی، به صورت بازه ای نسبت به افزایش مقدار آن اقدام کنید تا تغییرات ناگهانی در جیره غذایی به وجود نیاید.

درمان اسیدوز گوسفندی را می توان با استفاده از تزریق ویتامین B به همراه خوراندن محلول جوش شیرین حل شده در آب سرد انجام داد که می تواند تا حد زیادی در درمان این بیماری موثر باشد. خوراندن یک لیوان روغن بادام به حیوان در جهت برطرف نمودن مشکل نفخ در کنار تزریق سرم قندی نمکی به حیوان در جهت بازگشت مقدار آب از دست رفته بدن بر اثر اسهال می تواند در درمان موثر باشد. به صورت کلی در هنگام بروز چنین حالتی بهتر است با دامپزشک و دامدار با سابقه مشورت نمایید.